Ön çapraz bağ

DR. DEPAEPE

1. Anatomi

Ön çapraz bağ dizin dört ana bağından biridir.

Ligamentler, üst bacağı (femur) alt bacağa (tibia) bağlayan dört kordon benzeri yapıdır.

Dizin en önemli stabilizatörleridir ve femurun tibiadan kaymamasını sağlarlar.

Ön ve arka çapraz bağlar dizin ortasında bulunur. İç (medial kollateral bağ) ve dış bağ (lateral kollateral bağ) sırasıyla dizin iç ve dış kısmında bulunur.

2. Ön çapraz bağın işlevi

Ön çapraz bağ dizin ön-arka stabilitesini sağlar.

Ön çapraz bağ, alt bacağın üst bacağa göre anormal şekilde öne doğru hareket etmesini engeller.

Ön çapraz bağ aynı zamanda dizin rotasyonel kontrolünde de önemli rol oynar ve bu sayede menisküsü korur.

3. Çatlakların nedeni

Ön çapraz bağ yırtıklarının %70'i temassız mekanizmalardan kaynaklanmaktadır.

Genellikle diz gerilmiş ve ayak bloke edilmiş bir dönüş manevrası vardır.

Futbolda tipik bir “kesme” manevrası vardır. Oyuncu yön değiştirmek için destek ayağı üzerinde dönme hareketi yapar.

Bir atlamadan sonra kötü iniş, ör. basketbol, ​​voleybol da sık görülen yırtılma nedenleridir.

Kayak yaparken bile kayak bağlaması zamanında çözülmezse dizde bir bükülme hareketi meydana gelir.

Çapraz bağ yırtılmalarının %30'u futboldaki müdahale gibi doğrudan temastan kaynaklanmaktadır.

Çeşitli çalışmalar, kadın sporcuların ön çapraz bağ yaralanmalarına (kas gücü ve kontrolündeki farklılıklar ve östrojenin çapraz bağın gücü üzerindeki etkisi dahil) daha duyarlı olduğunu göstermiştir.

4. Belirtiler

Hasta sıklıkla bir “çatlak” hissettiğini veya duyduğunu dile getirir.

Geleidelijk ontstaat meer zwelling van de knie (gevolg van bloeding binnen de knie) en ontstaat er stramheid die het stappen oncomfortabel maakt.

Ağrı ve şikayetleri etkileyen ek bağ veya menisküs yaralanmaları sıklıkla vardır.

İkinci aşamada diz yeniden esnek hale gelir ve örneğin egzersiz yaparken veya merdiven inerken "güvensizlik" veya sarkma hissi ortaya çıkar.

Bazen semptomlar hafiftir ve bu da tanıyı zorlaştırabilir.

5. Teşhis

1. Doktor hastanın hikayesinden yola çıkarak kaza mekanizmasını yeniden kurmaya çalışır.

2. Doktor tarafından yapılan klinik muayene.

Dizin ön-arka stabilitesi ve rotasyonel stabilitesi bir dizi özel testle test edilecektir.

Ağrı nedeniyle bu testlerin travmadan hemen sonra yapılması her zaman kolay değildir.

3. Görüntüleme

Kemik yaralanmalarını dışlamak için sıklıkla acil radyografi yapılır.

Çoğu durumda, yırtığın doğrulanması ve kıkırdak, menisküs ve bağlarda ek yaralanmaların tespit edilmesi için bir MRI taraması endikedir.

6. İyileşme mi? İyileşmek? Neden tedavi edelim?

Yırtık bir ön çapraz bağ, diğer bağlardan farklı olarak kendiliğinden iyileşmez.

Bunun sonucunda diz ekleminde spor ya da stresli aktiviteler sırasında sarkma riski ile birlikte stabilite kaybı meydana gelir.

Uzun vadede kıkırdak hasarı, menisküs yırtıkları ve diz osteoartriti riski daha yüksektir.

Tedavi edilmeyen ön çapraz bağ yaralanmalarında hastaların %90'ında 10 yıl içinde menisküs hasarı yaşanır.

7. Akut fazda tedavi

İlk 2-3 hafta istirahat önerilir.

Şişliği kontrol altına almak için buz uygulamaları gereklidir.

Antiinflamatuarlar genellikle ilk 2 haftada reçete edilir.

Diz yeterince şişip ağrı izin verdiğinde fizyoterapiye başlanır. İlk aşamada fizyoterapinin amacı dizi tekrar esnek hale getirmektir (tam fleksiyon/ekstansiyon). İkinci aşamada kas güçlendirme egzersizleri yapılır.

8. Ameliyatsız tedavi

Her ön çapraz bağ yırtığının cerrahi olarak tedavi edilmesi gerekir mi?

Az sayıda vakada ön çapraz bağ yaralanması ameliyatsız olarak tedavi edilecektir.

Tedavinin vurgusu bu durumda kas güçlendirici bir egzersiz programını takip etmektir.

Ameliyatsız bu tedavi, hareketsiz bir yaşam süren (örneğin hareketsiz çalışma, spor yapmama vb.) ve kalıcı bir sarkma veya dengesizlik hissi yaşamayan hastalar için endikedir.

İlave kıkırdak veya menisküs yaralanmaları varsa genellikle ameliyat da endikedir.

9. Prosedür

İşlemin amacı stabil bir diz elde etmektir.

Çoğu durumda, kendi tendonlarınız, donör tendonlarınız veya yapay tendonlarınız ile rekonstrüksiyon gerçekleştirilir.

Ön çapraz bağ yırtığının kapatılması ancak çok az sayıda yırtıkta mümkündür.

Yeniden yapılanma prosedürünün kazadan 4 ila 6 hafta sonra yapılması en iyisidir.

Özellikle dizdeki şişliğin yeterince azalmış ve hareket açıklığının yeniden kazanılmış olması önemlidir. Bu, sonraki rehabilitasyonu kuşkusuz hızlandırır.

İşlem kısa genel anestezi ve ek olarak lokal anestezi (femoral blok, Hunter kanal bloğu) altında gerçekleştirilir.

İşlem her zaman anahtar deliği ameliyatı yoluyla gerçekleştirilir.

10. Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu

Yırtık çapraz bağın yerini genellikle tendon olan yeni ve sağlam bir yapı alır.

Bu tendon kendi vücudunuzdan gelebilir: hamstring tendonları (dizin iç kısmında), patellar tendonun bir kısmı (dizkapağının altındaki tendon) veya kuadriseps tendonunun bir kısmı (dizkapağının üstündeki tendon).

Belirli durumlarda, donör bankasından/donör tendonundan elde edilen tendon veya sentetik bir kord (örn. LARS ligamanı) kullanılabilir.

Hamstringler en sık kullanılır.

Anahtar deliği ameliyatı sırasında yırtılan çapraz bağın eski kalıntıları çıkarılır. Biri tibiada, diğeri femurda olmak üzere iki tünel açılır. Her iki tünel de orijinal çapraz bağın bulunduğu yere konumlandırılmıştır. İstisnai durumlarda birden fazla tünel kullanılabilir (çift demet tekniği).

Özel sabitleme ipi ile kendi tendonu hazırlanır.

Tamamı matkap tünelleri aracılığıyla dize sokulur.

Yeni tendon femur tünelinde asılı kalır. Klasik olarak endobutton sistemi kullanılmaktadır.

Daha sonra kaval kemiğine doğru gerginlik ile sabitleme gerçekleşir.

Genellikle çözülebilir vida kullanılır (bunların sonradan çıkarılması gerekmez, bir süre sonra kendiliğinden kaybolur).

Ayrıca kaval kemiği üzerine sabitlemeyi güçlendirmek için vida, zımba veya çapa yerleştirilebilir.

Yeni çapraz bağın eski orijinal çapraz bağ ile aynı pozisyonda olması önemlidir.

Het fixatiesysteem is zeer belangrijk want het is verantwoordelijk voor de stabiliteit tot de eigen pees in ingegroeid in de beenderige tunnels. De getransplanteerde pees wordt omgezet in levend ligamentair weefsel. Dit proces neemt meestal minimaal 6 maanden in beslag.

Bazı durumlarda dönme stabilitesi için ilave ekstra stabilizasyona ihtiyaç duyulur. Bu ek prosedür esas olarak risk gruplarında (belirgin istikrarsızlık, revizyonlar, son derece rekabetçi pivot sporcular, aşırı gevşeklik vb.) kullanılır.

Bu durumda, genellikle ek olarak bir monoloop prosedürü (lateral ekstra-artiküler tenodez) veya anterolateral bağ rekonstrüksiyonu gerçekleştirilir.

Bu durum işlemden önce tedaviyi yapan doktorla görüşülecektir.

11. Hastanede kalış

İşlem sonrasında 1 gece hastanede kalacaksınız.

Hastanedeki fizyoterapist size koltuk değneklerini nasıl kullanacağınızı ve evde yapabileceğiniz bazı egzersizleri öğretecektir.

12. Eve Dönüş

İlk aşamada genellikle dizde hala çok fazla şişlik vardır. Bu tamamen normaldir. Sık buz uygulamaları ve bacağın sık sık yükseltilmesi bunu azaltabilir.

İlk 6 hafta korse gereklidir.

Eve döndüğünüz günün ertesi için fizyoterapistinizden randevu alın.

Anahtar deliği ameliyatından kaynaklanan yaralara temiz bakım yapılmalı ve kuru tutulmalıdır. Duştan önce su geçirmez bir bandaj uygulanabilir (örn. Opsite)

Flebitin önlenmesi için 20 gün boyunca enjeksiyon yapılması gerekir.

Bu enjeksiyonu kendiniz uygulamamayı tercih ederseniz, bir ev hemşiresiyle iletişime geçebilirsiniz.

Daha önce kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız bu normal programdan farklı olabilir.

13. Rehabilitasyon

Tedavinin bu aşaması en az işlemin kendisi kadar önemlidir.

Rehabilitasyon, verilen reçeteye uygun olarak fizyoterapist gözetiminde gerçekleştirilir.

Rehabilitasyonun ilk 6 haftasında korse takılarak işlem korunur.

Yeni tendon da ilk 4 hafta koltuk değneği kullanılarak korunur. Bu, programa ve rehabilitasyonun ilerlemesine göre fizyoterapist ile birlikte azaltılacaktır. (hareketlilik, kas gücü,…).

14. Ameliyattan sonra ne/ne zaman?

Spora özel rehabilitasyon, tedaviyi yapan doktorla ve gerekirse antrenör veya kulüp yöneticisiyle de görüşülecektir.