Menisküs yaralanmaları – dizde anahtar deliği ameliyatı

DR. DEPAEPE

1. ANATOMİ

Menisküs, üst bacak (femur) ile alt bacak (tibia) arasında yer alan, özel bir kıkırdak türünden yapılmış, yarım daire şeklinde, lastiksi bir disktir. İçte C şeklinde (medial veya internal) ve dışta 0 şeklinde (lateral veya eksternal) bir menisküs bulunur. Her menisküs 3 bölümden oluşur: arka boynuz, korpus (gövde) ve ön boynuz. Menisküste ayrıca üç bölge ayırt edilir: kan akışının iyi olduğu dış 1/3 bölge (kırmızı bölge), ortalama kan akışının olduğu orta 1/3 bölge (kırmızı-beyaz bölge) ve kan akışının olmadığı iç 1/3 bölge (beyaz bölge).

İç menisküs diz kapsülüne sıkı bir şekilde bağlıdır, dış menisküs ise kapsüle sıkı bir şekilde bağlı değildir ve bu nedenle çok daha hareketlidir.

2. FONKSİYON

De meniscus heeft vooral een schok dempende functie. Door de schokken op te vangen wordt het bovenliggende en onderliggende kraakbeen beter beschermd. Daarnaast draagt een meniscus ook bij tot de stabiliteit van de knie (naast de gewrichtsbanden). Tevens heeft de meniscus een rol in de voeding van het kraakbeen dat de gewrichtsoppervlakken bedekt.

3. MENİSKÜS YIRTILMASININ NEDENİ

Çömelme pozisyonundan dönme hareketi veya spor sırasında ani bir dönme hareketi gibi hatalı bir hareket menisküs yırtığına (travmatik menisküs yırtığı) neden olabilir. Menisküs, daha önceki bir aşınma süreci (çözülme) nedeniyle zaten önemli ölçüde zayıflamışsa (dejeneratif menisküs yırtığı veya aşınma yırtığı), çok küçük bir travma durumunda da yırtılabilir.

Menisküs yırtıkları her yaş kategorisinde ortaya çıkar. Genç grupta izole travmatik menisküs yaralanmalarının görülme olasılığı daha yüksektir. Daha yaşlı grupta, bu esas olarak dejeneratif çatlaklarla ilgilidir ve sıklıkla eşlik eden kıkırdak lezyonları (aşınma ve yıpranma) olacaktır. İkincisi, tedaviden sonra dizin ağrısız hale gelip gelmeyeceğini belirler.

Kazanın türü ve menisküs dokusunun kalitesi, hangi tür yırtılma yaralanmasının meydana geleceğini belirler.

4. MENİSKÜS YIRTILMASI ŞİKAYETLERİ

Her menisküs yırtığı şikayete neden olmaz! Yük, çatlağın türüne ve çatlağın konumuna bağlıdır. Vücut ağırlığı, bacağın ekseni ve fiziksel aktivite derecesi de şikayetleri belirler.

• Ağrı: Esas olarak dizin derin fleksiyon ve tam ekstansiyonu sırasında mevcuttur. Kazadan sonra bu ağrı yavaş yavaş azalır.
• Sertlik: genellikle kazadan sonraki ilk dönemde ortaya çıkar.
• Şişme: diz içinde sıvı birikmesi veya kanamanın sonucudur.
• Engelleme: Menisküsün bir kısmı üst bacak ile alt bacak arasına sıkışırsa diz artık tam olarak bükülemez veya düzleştirilemez.
• Sarkma hissi: bacağınızın üzerinde sağlam duramama ve dizde eğilme hissi.
• “Tıklayın”: Bazen diz ekleminde elle hissedilen veya duyulabilen bir tıklama vardır.

5. ARAŞTIRMA

İyi bir tane klinik araştırma doktor teşhis önerebilir.

Radyografi: Dizin büyüklüğü bize eklemdeki aşınma ve yıpranma miktarı hakkında fikir verir.

MRI taraması: Genellikle menisküs yırtığının görselleştirilmesi için uygun muayenedir.

CT taraması Önemli miktarda ek kıkırdak hasarından şüpheleniliyorsa bazen kontrast sıvılı (arthro-CT) kullanılır.

6. BEHANDELING

Tedavi yırtığın türüne, yırtığın büyüklüğüne, yırtığın konumuna, menisküs dokusunun kalitesine ve yaşına göre değişir. Her menisküs yırtığı cerrahi olarak tedavi edilmez.

Gençlerde kazara oluşan yırtıklar anahtar deliği ameliyatıyla tedavi edilir. 50 yaş üstü hastalarda “dejeneratif yırtıklar” grubunda “stabil” ve “stabil olmayan” menisküs yırtıkları arasında ayrım yapılmaya çalışılmaktadır. Stabil dejeneratif yırtıkların ilk tedavisi ameliyatsız olacaktır. Aylar geçmesine rağmen şikayetler hala devam ediyorsa yine de anahtar deliği ameliyatı yapılmasına karar verilebilir.

AMELİYAT OLMAYAN TEDAVİ

• Dinlenme, buz uygulamaları.
• Ağrıyı ve iltihabı azaltmak için anti-inflamatuar ilaç.
• Ağrıyı ve iltihabı azaltmak için kortizon preparatı, kıkırdağı korumak için hyaluronik asit veya bazen PRP enjeksiyonu.
• Kas güçlendirme egzersizleri ve fizyoterapi.

AMELİYATLI TEDAVİ: DİZİN AÇIKLAMA OPERASYONU VEYA ARTROSKOPİSİ

Birkaç milimetrelik iki küçük açıklıktan dizine bir kamera ve birkaç özel alet yerleştirilir. Artroskopi sırasında eklem sıvı ile doldurulur, böylece dizde daha fazla yer kalır ve eklem sürekli olarak yıkanır. Anahtar deliği ameliyatının amacı sadece bakmak değil, aynı zamanda sorunu çözmektir!

Kısmi veya kısmi menisektomi

Menisküste onarılamaz bir hasar oluşmuşsa anahtar deliği ameliyatı sırasında özel aletlerle yırtık alınır. Bu esas olarak menisküsün kan akışının olmadığı veya yetersiz olduğu iç kısmındaki yırtıklarla ilgilidir (beyaz bölge, bkz. bölüm 1). Doğal olarak sadece hasarlı kısım çıkarılır, menisküsün geri kalan kısmı korunur. Bu sayede amortisörün büyük bir kısmı muhafaza edilir ve osteoartrit riski minimumda tutulur. Bu, dünyada en sık uygulanan ve olumlu sonuçlar veren artroskopik işlemdir.

Menisküs dikişi

Kırmızı, iyi damarlanmış bölgedeki yeni yırtıklar (bkz. bölüm 1) dikiş atılmaya adaydır. Dikiş kararı genellikle anahtar deliği ameliyatı sırasında verilir. Yırtılan parçalar özel dübeller ve teller kullanılarak tekrar bir araya getirilir.

Sütürün en büyük avantajı menisküsün tam işlevini koruyabilmesidir. Dezavantajı ise menisküsün iyileşmesi için zamana ihtiyaç duymasıdır, bu da ameliyattan sonraki ilk 3 ay boyunca belirli kısıtlamaların olduğu anlamına gelir. Bu, menisküse tekrar yerine büyüme fırsatı vermektir. Bu bağ uzun vadeli bir yatırım olarak görülmelidir.

Jammer genoeg genezen meniscushechtingen slechts in maximaal 8 op de 10 gevallen, waardoor dus soms later nog een heringreep nodig is.

Yapay menisküs veya menisküs iskelesi

Menisküsün büyük bir kısmı kaybedilirse bazen bunun değiştirilmesi düşünülür. Seçeneklerden biri, vücudun kendi hücrelerinin büyüyüp menisküs benzeri dokuya dönüşebileceği bir tür yapay menisküs implante etmektir. Bu tedavi şu anda esas olarak bir çalışma bağlamında kullanılmaktadır ve kesinlikle sık kullanılan bir teknik değildir.

Menisküs nakli

Ciddi şekilde hasar görmüş bir menisküsün neredeyse tamamen çıkarılması gereken ve kıkırdağın hala tamamen sağlam olduğu gençlerde bazen menisküs nakli düşünülür. Menisküsün tamamı anahtar deliği ameliyatı ile donör menisküs ile değiştirilir. Uygun bir menisküs donörü bulmak için genellikle uzun bekleme listeleri vardır.

ANESTEZİ VE HASTANEDE KALIŞ

İşlem günübirlik hastane ortamında gerçekleştirilir ve epidural veya kısa genel anestezi ile yapılabilir.

7. KOMPLİKASYONLAR

• Yaralardan kanama veya dizde kanama. Bol buz uygulayarak bunu engellemeye çalışıyoruz.
• Anahtar deliği ameliyatından sonra yaralar (ne kadar küçük olursa olsun) bazen bir süre hassas kalabilir.
• Sürekli ağrı şikayetleri. Bazen dejeneratif menisküs yırtıklarıyla ilişkili, anahtar deliği ameliyatıyla çözülemeyen ilişkili kıkırdak lezyonları da olabilir. Bu konu doktorunuzla konsültasyon sonrasında görüşülecektir.
• Enfeksiyon: Anahtar deliği ameliyatı sırasında kapsamlı durulama yapıldığı için çok küçük bir ihtimal.
• Ameliyatlı bacağınızda kan pıhtısı veya flebit oluşabilir. Biz her zaman ilk hafta enjeksiyon yapıyoruz ve bu şansı neredeyse sıfıra indirmek için olabildiğince hızlı hareket etmeye çalışıyoruz.
• Anahtar deliği ameliyatının diz çevresindeki sinirler veya kan damarları gibi yapılara verdiği hasar çok nadirdir.

8. REHABİLİTASYON

Kısmi veya kısmi menisektomi

Dizin dinlenmesini sağlamak ve şişmeyi önlemek için 5 gün boyunca koltuk değneği kullanmak en iyisidir. Daha sonra desteğe tamamen izin verilir.

Gündüz hastanesinde kaldığınız süre boyunca size her gün yapabileceğiniz egzersizler öğretilecektir. Gerekirse fizyoterapi için bir reçete alacaksınız.

Bisiklete binme mümkün olur olmaz, örneğin bir kondisyon bisikletinde yüksüz olarak bisiklete binebilirsiniz.

Menisküs dikişi

İlk 3 hafta boyunca bacağınızı tam olarak desteklemeden koltuk değnekleri arasında yürümek zorunda kalacaksınız. Sadece ayak parmakları yere değmelidir. Fizyoterapist size koltuk değneklerinin nasıl kullanılacağını öğretecektir.

U ontvangt een voorschrift voor kinesitherapie en deze richtlijnen moeten gevolgd worden.

Dikişteki gerilimi sınırlamak için ilk 6 hafta 90°'nin üzerinde derin katlama önerilmez. Dizliğin 90°'den fazla bükülmesini önlemek için genellikle dizlik kullanılır.

9. GERÇEKLER

• Reçete edilen ağrı kesiciler ve buz uygulamalarıyla ağrıyı kontrol etmeye çalışın.
• Yaraları temiz ve kuru tutun. Duş alçısı (opsite, tegaderm vb.) ile duş alınmasına izin verilir. Dikişler 14 gün sonra evdeki hemşire veya doktorunuz tarafından alınabilir.
• İlk 10 gün karın içine enjeksiyon yapılması önerilir (flebiti önlemek için kan sulandırıcılar). Evde bakım için bir reçete alacaksınız; gündüz hastanesindeki hemşire de size bunun nasıl yapılacağını öğretebilir. Daha önce kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız bu normal programdan farklı olabilir.
• İş göremezlik 3 gün ile 6 hafta arasında olup işin içeriğine bağlıdır. İşe giderken kullandığınız yol da önemlidir. İşlemden önce bunu doktorunuzla görüşün.
• Dizinizin güvenilir, güçlü ve stabil olduğunu hissettiğinizde araç kullanmaya başlayabilirsiniz. Dizin en az 90° bükülmesi de önemlidir. Normal bir yürüyüş ve tırabzanı kullanmadan merdivenden inmek, diz çevresindeki kas kontrolünün iyi bir göstergesidir. Çoğu insan için bu, işlemden yaklaşık 1 ila 3 hafta sonradır.
• Spora yeniden başlama. Fizyoterapistiniz ve cerrahınız hobilerinize devam etmenin güvenli olduğu zamanı size bildirecektir. Bu, sporun türüne ve onu uyguladığınız seviyeye bağlı olacaktır. Bisiklet sürmek, dizi yeniden esnek hale getirmek ve dizi aşırı yüklemeden uyluk kaslarını eğitmek için ideal bir aktivitedir. Ağrı ve şişliklerin yeterince kaybolması durumunda 4 ila 6 hafta sonra yavaş yavaş spor aktivitelerine devam edilebilir.
• Bu gerçekler kısmi menisektomi için geçerlidir. Menisküs dikişi veya diğer menisküs prosedürlerinden sonraki kurallar önemli ölçüde farklılık gösterebilir ve doktorunuz tarafından sizinle tartışılacaktır.