Menisküs yaralanmaları – dizde anahtar deliği ameliyatı

DR. DEPAEPE

1. ANATOMİ

Menisküs, üst bacak (femur) ile alt bacak (tibia) arasında yer alan, özel bir kıkırdak türünden yapılmış, yarım daire şeklinde, lastiksi bir disktir. İçte C şeklinde (medial veya internal) ve dışta 0 şeklinde (lateral veya eksternal) bir menisküs bulunur. Her menisküs 3 bölümden oluşur: arka boynuz, korpus (gövde) ve ön boynuz. Menisküste ayrıca üç bölge ayırt edilir: kan akışının iyi olduğu dış 1/3 bölge (kırmızı bölge), ortalama kan akışının olduğu orta 1/3 bölge (kırmızı-beyaz bölge) ve kan akışının olmadığı iç 1/3 bölge (beyaz bölge).

İç menisküs diz kapsülüne sıkı bir şekilde bağlıdır, dış menisküs ise kapsüle sıkı bir şekilde bağlı değildir ve bu nedenle çok daha hareketlidir.

2. FONKSİYON

Menisküsün esas olarak şok emici bir işlevi vardır. Darbelerin emilmesiyle üstteki ve alttaki kıkırdak daha iyi korunur. Ayrıca menisküs de dizin stabilitesine (bağlara ek olarak) katkıda bulunur. Menisküs aynı zamanda eklem yüzeylerini kaplayan kıkırdakların beslenmesinde de rol oynar.

3. MENİSKÜS YIRTILMASININ NEDENİ

Door een verkeerde beweging bv. draaibeweging vanuit gehurkte houding, plotse draaibeweging tijdens sporten kan een meniscus scheuren (traumatische meniscus scheur). De meniscus kan ook inscheuren bij een zeer klein trauma, wanneer deze door een eerder slijtageproces (uitrafeling) reeds fors verzwakt is (degeneratieve meniscus scheur of slijtage scheur).

Menisküs yırtıkları her yaş kategorisinde ortaya çıkar. Genç grupta izole travmatik menisküs yaralanmalarının görülme olasılığı daha yüksektir. Daha yaşlı grupta, bu esas olarak dejeneratif çatlaklarla ilgilidir ve sıklıkla eşlik eden kıkırdak lezyonları (aşınma ve yıpranma) olacaktır. İkincisi, tedaviden sonra dizin ağrısız hale gelip gelmeyeceğini belirler.

Kazanın türü ve menisküs dokusunun kalitesi, hangi tür yırtılma yaralanmasının meydana geleceğini belirler.

4. MENİSKÜS YIRTILMASI ŞİKAYETLERİ

Her menisküs yırtığı şikayete neden olmaz! Yük, çatlağın türüne ve çatlağın konumuna bağlıdır. Vücut ağırlığı, bacağın ekseni ve fiziksel aktivite derecesi de şikayetleri belirler.

• Ağrı: Esas olarak dizin derin fleksiyon ve tam ekstansiyonu sırasında mevcuttur. Kazadan sonra bu ağrı yavaş yavaş azalır.
• Sertlik: genellikle kazadan sonraki ilk dönemde ortaya çıkar.
• Şişme: diz içinde sıvı birikmesi veya kanamanın sonucudur.
• Engelleme: Menisküsün bir kısmı üst bacak ile alt bacak arasına sıkışırsa diz artık tam olarak bükülemez veya düzleştirilemez.
• Sarkma hissi: bacağınızın üzerinde sağlam duramama ve dizde eğilme hissi.
• “Tıklayın”: Bazen diz ekleminde elle hissedilen veya duyulabilen bir tıklama vardır.

5. ARAŞTIRMA

İyi bir tane klinik araştırma doktor teşhis önerebilir.

Radyografi: Dizin büyüklüğü bize eklemdeki aşınma ve yıpranma miktarı hakkında fikir verir.

MRI taraması: Genellikle menisküs yırtığının görselleştirilmesi için uygun muayenedir.

CT taraması Önemli miktarda ek kıkırdak hasarından şüpheleniliyorsa bazen kontrast sıvılı (arthro-CT) kullanılır.

6. TEDAVİ

Tedavi yırtığın türüne, yırtığın büyüklüğüne, yırtığın konumuna, menisküs dokusunun kalitesine ve yaşına göre değişir. Her menisküs yırtığı cerrahi olarak tedavi edilmez.

Bij jonge mensen worden de accidentele scheuren behandeld met een kijkoperatie. Bij de groep van “degeneratieve scheuren” bij patiënten boven de 50 jaar wordt getracht een onderscheid te maken tussen “stabiele” en “niet-stabiele” meniscus scheuren. De eerste behandeling bij stabiele degeneratieve scheuren zal niet operatief zijn. Zo er na maanden nog klachten blijven bestaan, kan dan alsnog beslist worden om een kijkoperatie uit te voeren.

AMELİYAT OLMAYAN TEDAVİ

• Dinlenme, buz uygulamaları.
• Ağrıyı ve iltihabı azaltmak için anti-inflamatuar ilaç.
• Ağrıyı ve iltihabı azaltmak için kortizon preparatı, kıkırdağı korumak için hyaluronik asit veya bazen PRP enjeksiyonu.
• Kas güçlendirme egzersizleri ve fizyoterapi.

AMELİYATLI TEDAVİ: DİZİN AÇIKLAMA OPERASYONU VEYA ARTROSKOPİSİ

Birkaç milimetrelik iki küçük açıklıktan dizine bir kamera ve birkaç özel alet yerleştirilir. Artroskopi sırasında eklem sıvı ile doldurulur, böylece dizde daha fazla yer kalır ve eklem sürekli olarak yıkanır. Anahtar deliği ameliyatının amacı sadece bakmak değil, aynı zamanda sorunu çözmektir!

Kısmi veya kısmi menisektomi

Menisküste onarılamaz bir hasar oluşmuşsa anahtar deliği ameliyatı sırasında özel aletlerle yırtık alınır. Bu esas olarak menisküsün kan akışının olmadığı veya yetersiz olduğu iç kısmındaki yırtıklarla ilgilidir (beyaz bölge, bkz. bölüm 1). Doğal olarak sadece hasarlı kısım çıkarılır, menisküsün geri kalan kısmı korunur. Bu sayede amortisörün büyük bir kısmı muhafaza edilir ve osteoartrit riski minimumda tutulur. Bu, dünyada en sık uygulanan ve olumlu sonuçlar veren artroskopik işlemdir.

Menisküs dikişi

Kırmızı, iyi damarlanmış bölgedeki yeni yırtıklar (bkz. bölüm 1) dikiş atılmaya adaydır. Dikiş kararı genellikle anahtar deliği ameliyatı sırasında verilir. Yırtılan parçalar özel dübeller ve teller kullanılarak tekrar bir araya getirilir.

Sütürün en büyük avantajı menisküsün tam işlevini koruyabilmesidir. Dezavantajı ise menisküsün iyileşmesi için zamana ihtiyaç duymasıdır, bu da ameliyattan sonraki ilk 3 ay boyunca belirli kısıtlamaların olduğu anlamına gelir. Bu, menisküse tekrar yerine büyüme fırsatı vermektir. Bu bağ uzun vadeli bir yatırım olarak görülmelidir.

Maalesef menisküs dikişleri 10 vakanın maksimum 8'inde iyileşir, bu nedenle bazen daha sonra işlemin tekrarlanması gerekebilir.

Yapay menisküs veya menisküs iskelesi

Indien een groot deel van de meniscus verloren gaat wordt er soms nagedacht om dit op te vangen. Een van de mogelijkheden is het inplanten van een soort kunstmeniscus waar lichaamseigen cellen kunnen ingroeien om te ontwikkelen tot meniscus-achtig weefsel. Deze behandeling wordt heden vooral nog toegepast in studie verband en is zeker geen frequent toegepaste techniek.

Menisküs nakli

Ciddi şekilde hasar görmüş bir menisküsün neredeyse tamamen çıkarılması gereken ve kıkırdağın hala tamamen sağlam olduğu gençlerde bazen menisküs nakli düşünülür. Menisküsün tamamı anahtar deliği ameliyatı ile donör menisküs ile değiştirilir. Uygun bir menisküs donörü bulmak için genellikle uzun bekleme listeleri vardır.

ANESTEZİ VE HASTANEDE KALIŞ

İşlem günübirlik hastane ortamında gerçekleştirilir ve epidural veya kısa genel anestezi ile yapılabilir.

7. KOMPLİKASYONLAR

• Yaralardan kanama veya dizde kanama. Bol buz uygulayarak bunu engellemeye çalışıyoruz.
• Anahtar deliği ameliyatından sonra yaralar (ne kadar küçük olursa olsun) bazen bir süre hassas kalabilir.
• Sürekli ağrı şikayetleri. Bazen dejeneratif menisküs yırtıklarıyla ilişkili, anahtar deliği ameliyatıyla çözülemeyen ilişkili kıkırdak lezyonları da olabilir. Bu konu doktorunuzla konsültasyon sonrasında görüşülecektir.
• Enfeksiyon: Anahtar deliği ameliyatı sırasında kapsamlı durulama yapıldığı için çok küçük bir ihtimal.
• Ameliyatlı bacağınızda kan pıhtısı veya flebit oluşabilir. Biz her zaman ilk hafta enjeksiyon yapıyoruz ve bu şansı neredeyse sıfıra indirmek için olabildiğince hızlı hareket etmeye çalışıyoruz.
• Anahtar deliği ameliyatının diz çevresindeki sinirler veya kan damarları gibi yapılara verdiği hasar çok nadirdir.

8. REHABİLİTASYON

Kısmi veya kısmi menisektomi

Dizin dinlenmesini sağlamak ve şişmeyi önlemek için 5 gün boyunca koltuk değneği kullanmak en iyisidir. Daha sonra desteğe tamamen izin verilir.

Gündüz hastanesinde kaldığınız süre boyunca size her gün yapabileceğiniz egzersizler öğretilecektir. Gerekirse fizyoterapi için bir reçete alacaksınız.

Bisiklete binme mümkün olur olmaz, örneğin bir kondisyon bisikletinde yüksüz olarak bisiklete binebilirsiniz.

Menisküs dikişi

İlk 3 hafta boyunca bacağınızı tam olarak desteklemeden koltuk değnekleri arasında yürümek zorunda kalacaksınız. Sadece ayak parmakları yere değmelidir. Fizyoterapist size koltuk değneklerinin nasıl kullanılacağını öğretecektir.

Fizyoterapi için bir reçete alacaksınız ve bu yönergelere uyulmalıdır.

Dikişteki gerilimi sınırlamak için ilk 6 hafta 90°'nin üzerinde derin katlama önerilmez. Dizliğin 90°'den fazla bükülmesini önlemek için genellikle dizlik kullanılır.

9. GERÇEKLER

• Reçete edilen ağrı kesiciler ve buz uygulamalarıyla ağrıyı kontrol etmeye çalışın.
• Hou de wondjes proper en droog. Douchen is toegestaan met een douche pleister ( opsite, tegaderm, ..) De hechtingen kunnen na 14 dagen verwijderd worden door de thuisverpleging of uw huisarts.
• İlk 10 gün karın içine enjeksiyon yapılması önerilir (flebiti önlemek için kan sulandırıcılar). Evde bakım için bir reçete alacaksınız; gündüz hastanesindeki hemşire de size bunun nasıl yapılacağını öğretebilir. Daha önce kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız bu normal programdan farklı olabilir.
• İş göremezlik 3 gün ile 6 hafta arasında olup işin içeriğine bağlıdır. İşe giderken kullandığınız yol da önemlidir. İşlemden önce bunu doktorunuzla görüşün.
• Dizinizin güvenilir, güçlü ve stabil olduğunu hissettiğinizde araç kullanmaya başlayabilirsiniz. Dizin en az 90° bükülmesi de önemlidir. Normal bir yürüyüş ve tırabzanı kullanmadan merdivenden inmek, diz çevresindeki kas kontrolünün iyi bir göstergesidir. Çoğu insan için bu, işlemden yaklaşık 1 ila 3 hafta sonradır.
• Spora yeniden başlama. Fizyoterapistiniz ve cerrahınız hobilerinize devam etmenin güvenli olduğu zamanı size bildirecektir. Bu, sporun türüne ve onu uyguladığınız seviyeye bağlı olacaktır. Bisiklet sürmek, dizi yeniden esnek hale getirmek ve dizi aşırı yüklemeden uyluk kaslarını eğitmek için ideal bir aktivitedir. Ağrı ve şişliklerin yeterince kaybolması durumunda 4 ila 6 hafta sonra yavaş yavaş spor aktivitelerine devam edilebilir.
• Bu gerçekler kısmi menisektomi için geçerlidir. Menisküs dikişi veya diğer menisküs prosedürlerinden sonraki kurallar önemli ölçüde farklılık gösterebilir ve doktorunuz tarafından sizinle tartışılacaktır.