Tendon kalsifikasyonu: kalsifikasyon

DR. DEPAEPE

1. NE

Rotator manşetin bir veya daha fazla tendonunda kalsiyum kristallerinin birikmesiyle ilgilidir. Bu kalsiyum birikintisi oldukça yumuşaktır (diş macunu gibi) ve radyografide beyaz görünür. Rotator manşet, kalsiyumun biriktiği en çok etkilenen tendondur. Omuzunda kalsiyum birikintisi olan herkes bunun farkında değildir veya şikayet yaşamamaktadır.

Bazı durumlarda vücudun kireç birikintisini çözme olanağı bulunur (çözünme aşaması), diğer durumlarda ise kireç çözülmeden iltihaplanma süreci devam eder.

2. NEDEN

Nedeni çok az biliniyor. Kalsifikasyonlar esas olarak tendonun kan akışının azaldığı bölgelerinde meydana gelir. Genetik faktörler de rol oynuyor. Kireçlenme bir kaza veya beslenme alışkanlığı, artroz veya osteoporoz sonucu değildir.

3. ŞİKAYETLER

Şikayetler hastalığın evresine göre değişiklik göstermektedir.

Kalsifikasyonun büyüme evresinde genellikle az şikâyet vardır. Hacim arttığında tipik bir sıkışma (impingement) sorunu oluşur. Kalsiyum birikimi, akromiyon ile omuz tendonu arasındaki alanı daraltır; tendonun akromiyona sürtünmesi tahriş ve inflamasyona yol açar.

Ağrı esas olarak üst kolun yan tarafında lokalizedir. Omuz seviyesinin üzerindeki aktivitelerde (örn. yüksek dolaptan bir şey almak) ve elin arkaya getirilmesinde (iç rotasyon) ağrı artacaktır. Ayrıca omuz üstü yatıldığında da çok sık gece ağrısı yaşanır.

Belirtildiği gibi vücut bazen kireçlenmeyi (=çözünme aşaması) çözmeye çalışır. Kalsiyum bursada (döndürücü manşet ile omuz tavanı arasında) salınacak ve çok ciddi hareket kısıtlılığıyla birlikte çok akut ağrıya neden olacaktır.

4. MUAYENELER VE TEŞHİS

• Kalsifikasyon şüphesi doktor muayenesi sırasında değerlendirilir.
• Bir röntgen, büyük kalsifikasyonları açıkça gösterir.
• Ultrasonda büyük ve küçük (mikrokalsifikasyonlar) kalsifikasyonlar açıkça görülür.
• Artro-CT, kalsifikasyonu 3 boyutlu bir hacimde gösterir ve ayrıca tendonun bütünlüğü hakkında daha fazla bilgi sağlar.
• Artro-MRG, ağrının diğer nedenlerini dışlamak için yararlı bir incelemedir; ancak kalsifikasyonu göstermede daha az etkilidir.

5. TEDAVİ

Kalsifikasyonun seyri çok tahmin edilemez. Bazen, genellikle şiddetli bir ağrı alevlenmesinin (çözünme aşaması) eşlik ettiği, kalsiyum birikiminin kendiliğinden kaybolduğunu da görürüz.

AMELİYAT OLMAYAN TEDAVİ

• Semptomları göreceli olarak dinlenerek, ağrı kesici ve antienflamatuvar alarak tedavi edin.
• Als dit onvoldoende is, kunnen een 2-tal cortisone-infiltraties worden toegediend, vooral met het oogpunt om de ontsteking te doen verdwijnen. Deze infiltraties hebben zeker hun nut in de acute, pijnlijke fase (oplossingsfase). Beperking tot 2 tal infiltraties zal ervoor zorgen dat er geen nadelige effecten zijn op bot of pezen.
• Hareketliliği sürdürmek için başta antiinflamatuar fizyoterapi ve fizyoterapi olmak üzere destekleyici fizyoterapi de takip edilebilir.
• İğneleme: çoğunlukla radyologlar tarafından gerçekleştirilir, Belçika'da daha az popülerdir. Radyoskopik kontrol altında lokal anestezi altında kalsiyum deposu delinir. Kirecin bir kısmının giderilmesi umulur ve ayrıca kireçlenme çevresinde kan akışının artması sağlanır.
• ESWT: Ekstrakorporeal şok dalgası tedavisi. Bu teknik böbrek taşı kırıcıya benzetilerek geliştirilmiştir. Teknik odaklanmış ses dalgalarını kullanıyor. Ancak kireçlenme burada “parçalanmaz” (sonuçta diş macunu gibi yumuşak bir yapıdır). Özellikle çevre dokulardaki kan akışı uyarılarak daha iyi bir anti-inflamatuar etki elde edilir ve olası çözülme aşaması hızlandırılabilir. Bu tedavi ağrısız değildir ve en iyi lokal anestezi altında yapılır. Pratikte hastaların maksimum %50'sinin ESWT tedavisinden faydalandığını görüyoruz. Kortikoid enjeksiyonundan kısa bir süre sonra, osteosentez materyali mevcutken, kalp pili varken, pıhtılaşma sorunu olanlarda vb. ESWT önerilmez.

AMELİYATLI TEDAVİ – ARTROSKOPİ

Önceki tedavi başarısız olursa veya çok fazla ağrı varsa anahtar deliği ameliyatı yapılmalıdır.

Kalsiyum birikintilerini gidermenin en yaygın yolu artroskopidir (anahtar deliği ameliyatı). İşlem kısa bir genel anestezi altında, sıklıkla lokal anestezi (interskalen blok) ile birlikte gerçekleştirilir.

Kalsiyum kamera ile tespit edilir, bir iğne ile delinir ve daha sonra kalsiyumun dışarı atılabilmesi (apse/ülserin itilmesi gibi) ve tendonun kazınabilmesi (kürtaj) için tendon yüzeysel olarak kesilir. Daha sonra iltihaplı bursa çıkarılır ve bir “dekompresyon” gerçekleştirilir: şişmiş tendona daha fazla yer açmak için akromiyonun alt kısmından (omuz çatısı) bir çapak ile birkaç milimetrelik kemik çıkarılır.

İşlemin anahtar deliği ameliyatı ile yapılmasının en büyük avantajı, aynı anda başka yaralanmaların da tespit edilmesi durumunda aynı işlemle tedavi edilebilmesidir.

6. İŞLEM SONRASI KOMPLİKASYONLAR

Bu prosedürle ilgili birkaç spesifik komplikasyon vardır.

En sık görülen komplikasyon donmuş omuzun (kapsülit) gelişmesidir.

Hızlı egzersiz terapisine başlanarak bu sorun önleyici olarak ele alınır.

7. OPERASYON SONRASI REHABİLİTASYON

Donmuş omuzu önlemek için egzersiz terapisine ve/veya fizyoterapiye hızla başlanmalıdır.

İlk egzersizler hastanede öğretilir.

Fizyoterapiye başlamak için bir program da sağlanmaktadır.

Taşıma bandajı ilk 3 hafta sadece ağrı için kullanılabilir.

Ağrı sınırı dahilinde, mümkün olan en kısa sürede kolu bandajsız kullanmayı hedefliyoruz.

Toplam iyileşme süresi 6 ila 12 hafta arasındadır ve esas olarak kireç birikintisinin büyüklüğüne bağlıdır. Sonuçta kalan boşluğun bir yara izi ile kapanması gerekir.

Engellilik mesleğe bağlı olacak ve 1 ila 4 ay arasında olacaktır.

8. GERÇEKLER

• Deneyin acı reçete edilen ağrı kesiciler ve buz uygulamaları ile kontrol altına alınır.
• aşk yaralar temiz ve kuru. Duş alçısı (opsite, tegaderm,..) ile duş alınmasına izin verilir. Dikişler 14 gün sonra evdeki hemşire veya doktorunuz tarafından alınabilir.
• Engellilik 2 hafta ile 3 ay arasındadır ve işin içeriğine bağlıdır. İşlemden önce bunu doktorunuzla görüşün.
• Araba kullanmak. Her iki elinizle rahatlıkla yön verebildiğinizi hissettiğinizde sürüşe başlayabilirsiniz. Bunu yapabilmek için kolunuzu rahatça omuz seviyesinin üzerine kaldırabilmeniz gerekir. Çoğu insan için bu, işlemden yaklaşık dört hafta sonradır.
• Spora yeniden başlama. İlk ağrı ve şişlik ortadan kalktıktan sonra 3 haftadan itibaren yürüyüşe ve bisiklete binmeye izin verilir. Diğer sporlara yeniden başlama bireysel olarak farklıdır ve oldukça spora özgüdür. Bu doktorunuzla tartışılabilir.